تهاتر ارزی به این معناست که ارز صادرکننده مستقیماً به چرخه برنمیگردد؛ بلکه در برابر ارز او، کالای مورد نیاز کشور وارد میشود. این کار یا توسط خود صادرکننده انجام میشود یا او ارز خود را به واردکننده واگذار میکند. تهاتر ارزی یکی از انواع تهاترهایی است که انجام میشود. همانطور که میدانید، تهاتر یا خدمات مبادلهای بین دو یا چند طرف بدون استفاده از پول یا یک وسیله پولی مانند کارت اعتباری صورت میگیرد. در اصل، تهاتر به مبادلهای گفته میشود که شامل ارائه یک کالا یا خدمت توسط یک طرف در ازای کالا یا خدمت دیگری از سوی طرف دیگر است.
تهاتر ارزی بانک مرکزی شامل دو اساس اختصاصی است که در دو نوبت و دو بهای گوناگون ساماندهی میشود. یکی از این اساسها پایه نقدی نام دارد که بر اساس آن دو طرف قرارداد در مدت انجام قرارداد دو نرخ پولی یا ارز متفاوت را به صورت نقدی با همدیگر معاوضه میکنند. دیگری که به آن پایه آتی میگویند بر اساس آن دو طرف قرارداد در مدت سررسید دو نوع پول متفاوت را به نرخ آینده به یکدیگر برمیگردانند. اگر سررسید مبادله کمتر از مدت زمان یک ماه از تاریخ آغاز قرارداد صورت پذیرد، تهاتر یا مبادله تحت عنوان تهاتر کوتاه مدت بوده است. اما اگر مدت زمان تاریخ سررسید قرارداد بیشتر از یک ماه صورت پذیرد، آن را تحت عنوان تهاتر آتی به حساب میآورند.
موقعیت تهاتر ارزی در بازار ارز بینالمللی نشان میدهد که داد و ستدها در بازارهای ارزی جهان توسط قراردادهای گوناگون شامل نقدی، اختیار، آتی و تهاتر انجام میشود. در بین تمامی این قراردادها، مبادلههای تهاتر ارزی سهم عظیمی را در بازارهای ارز بینالمللی شامل میشوند. روزانه گردش مبادلات بازارهای ارزی جهانی چیزی حدود سهم ۴۲ درصدی مبادلات تهاتر از تمامی مبادلات ارزی است. به صورتی که معاملات نقدی در گردش جایگاه آن در رتبه دوم بعد از معاملات تهاتر ارزی است.
صادرکنندگان به منظور رفع تعهدات ارزی، میتوانند از یک یا چند روش مختلف و تعیین شده استفاده نمایند. از جمله این روشها میتوان به تهاتر کالا به کالا اشاره کرد. تاجر این امکان را خواهد داشت که با کمک سیستم تهاتر کالا به کالا، ارز خودش را جهت خرید دیگر کالاهایی که نیاز دارد، معامله کند